Een totempaal op kantoor,over het plezier van zinvol werken.

Frans Elling is een man die graag lacht, vanuit een serieuze ondertoon. Hij is al sinds 1976 arbeidsdeskundige en heeft daar zinnige dingen over te zeggen.
Uitval is tegenwoordig vaak geen medisch, maar een motivatieprobleem. De bron van alle motivatie, het ervaren van plezier, is essentieel voor zinvol werken.
In onze huidige maatschappij, waar alles continu in beweging is, valt er veel te leren van indianen. Die kijken anders naar de samenhang tussen individu en groep, tussen situatie en context en tussen leven en werken. Voor ondernemers in deze moeilijke periode is het de kunst om met die moeilijke samenhangen soepel om te gaan. 

Uitval als motivatieprobleem

Als mensen hier binnenkomen, kunnen ze niet meer mee op het werk, melden ze zich ziek, vallen ze uit. Frans dringt meteen door tot de kern: De problematiek wordt als snel het medisch circuit ingetrokken, maar daar hoort het niet altijd thuis. Wat je tegenwoordig vaak ziet, is dat mensen als persoon vast komen te zitten. Hun werk beweegt zich onophoudelijk, verandering is continu. Maar soms ontwikkelen mensen onvoldoende mee. En dan groeit er een mismatch.
In onze verzorgingsmaatschappij is de diagnose dan snel gemaakt: als je niet kunt werken, moet je ziek zijn. Maar de problematiek is in beginsel niet medisch, die problematiek is psychologisch. In wezen is het een ingrijpend motivatieprobleem. Je kunt maar beter zien te voorkomen dat het een medisch probleem wordt.  Kijk, ik heb eens gewerkt met een directeur. Die man had een mooi bedrijf; het groeide, het ging goed. Eigenlijk had ie alles wat ie wou. En hij zegt tegen mij: Frans, ik schaam me ervoor maar eigenlijk wil ik ermee ophouden. Ik vind er niks meer aan. Ik wil weer gelukkig zijn. Als je ongelukkig wordt van je werk, dan gaat het niet meer. Of je nou directeur bent, of medewerker, dat maakt dan helemaal niets uit. Ik heb toen met hem zitten praten over waar hij nou echt gelukkig van werd. Ineens herinnerde hij zich hoe fijn hij het vond om motor te rijden. Op zijn motor die al jaren in de garage onder zeil stond. Nou, de keer daarna komt ie dus op zijn motor aanrijden. Heeft hij zijn prioriteiten helemaal opnieuw gesteld. En is weer met plezier aan het werk.Ik hoor hier mensen dingen zeggen als: Niemand heeft me nodig. Ze leven in een rotwereld, de keuringsarts deugt niet, voelen zich het slachtoffer van vervelende omstandigheden.

Dan is de vraag: En wat kun je daar zelf aan gaan doen?.

Ik heb eens gewerkt voor een groep GAK-medewerkers die moest afvloeien. Dat waren fijne, brave, trouwe mensen. In wezen één familie. Die mensen denken dan ook "Buiten het GAK ben ik niks waard". Ze geloven niet meer in hun eigen kwaliteiten. En het belangrijkste: ze kennen de buitenwereld niet. In dat soort situaties is er echt een stukje mentale omscholing nodig. Je gaat dan met elkaar aan de slag. Het is zoals het is. En wat doen we daaraan? Werken en plezier. Mensen willen plezier hebben in hun leven. Werkgevers zien daar steeds meer het belang van in. Het geeft voldoening om plezier te hebben in je werk. Dan krijgt je leven zin. 

Toen ik begon als arbeidsdeskundige in 76, ging het erom dat je iemand verder hielp die door zijn beperkingen iets was kwijtgeraakt, bijvoorbeeld zijn werk. De uitdaging aan mij was los het maar op, help hem of haar aan passend werk te komen. Je kon echt veel doen om voor mensen voorzieningen te regelen; dat was heel dankbaar. Langzamerhand verwaterde die functie echter tot een kille beoordeling of iemand recht had op een uitkering, ja of nee. Daarna werd steeds meer gedaan om het beroep op de sociale voorziening te minimaliseren. Nu zie je dat het gaat om participatie, om iedereen te laten meedraaien naar eigen kunnen, om mensen te helpen hun kwaliteiten in te zetten.
Wat je ook ziet opkomen, is een orientatie op preventie. Ik had laatst te maken met een bedrijf waar ze een expert hadden, een hele vakkundige gereedschapsmaker. Die was met zijn collegas in een verkeerde dynamiek terecht gekomen. hij werd gepest. Het mooie is dat de werkgever mij er snel bij haalde; je kunt dan zo iemand helpen om dat te doorbreken, om zichzelf aan te leren daar minder gevoelig voor te zijn en het van zich af te laten glijden. Je houdt dan ook de verbinding met het bedrijf doordat je het eerste gesprek snel op het bedrijf zelf doet.
De gesprekken met de werknemer gaan in de veilige omgeving van ons kantoor. Zo'n man gaat dan weer nadenken over wat hij wil en bij welk bedrijf hij wil werken. Uiteindelijk is hij ergens anders terechtgekomen; maar hij is niet ziek naar huis geweest en voor het bedrijf zijn er ook veel kosten bespaard.

Leren van Indianen

Wij werken met psychosynthese; een methode ontwikkeld door Assagioli die doorbouwde op Freud en Jung. De essentie daarvan is dat je verschillende delen van jezelf kunt samenvoegen zodat je weer verder kunt. Daarnaast geloof ik dat je veel kunt leren als je door andere ogen naar de wereld kijkt. Mijn zwager vertelt in 1969 een verhaal. Die man woont in Canada op Vancouver Island, vlakbij een stam die de Coast Salish heet. Hij had een bloemenkwekerij en een gigantisch probleem: zijn bloemen moesten geplukt worden en hij had geen personeel. Dus hij gaat naar die indianen en zegt: "Kunnen jullie helpen?  Want ik heb een geweldig probleem!". Het antwoord: "You'll see us tomorrow". Hij denkt: "Dat moet ik nog zien".
De dag daarna staan ze voor de deur en werken de hele dag gestaag door. Eind van de dag is de klus geklaard. Mijn zwager helemaal blij, gaat naar die indianen en zegt: "Fantastisch. Als jullie morgen nog een keer terugkomen, betaal ik zelfs nog meer". Lopen die indianen boos weg. En die boosheid duurde een tijdje. Zij kwamen niet voor het geld. Zij kwamen, omdat hij een serieus probleem had. Die stam is als een "big gift" op mijn pad gekomen. Wat echt interessant is, is dat indianen een ander perspectief hebben op de relatie tussen "collectief" en "individu". Niks gebeurt voor niks; we zijn verantwoordelijk voor elkaar. Alles hangt met alles samen, alles heeft invloed op elkaar. En samen zijn we verantwoordelijk voor wat we opbouwen.
Ze denken ook anders, niet in tegenstellingen maar vanuit cirkels, wat zij "wheels" noemen. In hun beleving gebeuren de dingen om iets heen en kun je vanuit verschillende punten naar dat midden kijken zodat je een beeld krijgt van wat er aan de hand is. Ik pas dat ook concreet toe op mijn kantoor: samen met je client kijk je naar wat tussen ons in is, daar gebeurt het.
Ik heb het voorrecht gehad om met Simon Charlie te mogen optrekken. Je zou het aan zijn naam niet vermoeden, maar als je hem googlet, zie je dat hij echt zo'n oude indiaan was.  Simon was een beroemdheid in wat ze in Canada "native carving" noemen; zeg maar houtsnijwerk  maar dan wel het traditionele Indiaanse.
We waren samen in Europa op reis en op een gegeven moment kon je gewoon zien dat hij niet blij meer was. Ik zeg: "Simon, what's going on?". Zegt hij: "I miss my carving." Heb ik voor hem een boomstam weten te regelen, bij een klompenmaker hier in de buurt. Charlie heeft een heldere opzet gemaakt voor een totempaal, is ermee aan de gang gegaan. Op een gegeven moment zegt ie tegen mij: Hij is voor jou en nu ga jij hem afmaken. Moet je nagaan, dat is dus echt een beroemdheid, echt een kunstenaar. En die zegt tegen mij: nu moet jij het afmaken. Ik heb er een jaar aan gewerkt en toen was het klaar.
Het mooie is dat alles aan die totempaal betekenis heeft, voor mij en voor hem. Ook daar leer je weer veel van: hoe belangrijk het hier en nu is. Die totempaal staat in mijn kantoor. Om me bij de les te houden. Helaas is Simon overleden. Daarvoor had hij nog wel een miniatuurversie gemaakt die in het gemeentemuseum hier in Mierlo staat.

Stap je over de drempel?

Uiteindelijk is het voor iedere ondernemer de kunst om in het hier en nu samen met hun mensen eruit te halen wat erin zit. Mijn laatste voorbeeld, zegt Frans: ik ken een directeur die al zijn mensen kent. Allemaal. Hij belt mij op een gegeven moment op en zegt: Moet je eens luisteren. Ik zie een van mijn beste medewerkers, die al het langst bij ons werkt, met een kwaaie kop van ons terrein wegbenen. Ik denk: Da's niet goed, dus ik steven op hem af. Hij is helemaal over de rooie. Echt totaal. Ik zeg: Van mij mag je gaan. Echt. Maar zie je die drempel daar? Als je daar overheen stapt, dan ben je ook echt gegaan. Dan moet je ook niet denken dat je morgen terug kunt komen. Nou kun je twee dingen doen. Of je stapt over die drempel, of je komt met mij mee. Dan gaan we eens even rustig zitten en eens even bespreken wat je dwars zit. Zo'n man vraagt dan aan mij: Frans, wat vind jij daar nou van? Dat is dus simpel. Ik denk dat zon man het heel goed doet. Hij kent al zijn mensen, hij neemt waar wanneer er iets uit de bocht vliegt, hij grijpt meteen in. Die medewerker van hem, die stapt dus ook niet over die drempel.
Die gaat met zijn baas zitten praten. Dat is dan wel een hele dankbare relatie, als je al zo lang contact met iemand hebt en ze op een dergelijke manier met hun mensen om ziet gaan Ik kan dan altijd nog advies geven, in de zin van: geef je medewerker even de tijd. Laat m rustig een dagje thuis zitten, meld m niet meteen ziek. Maar de lol zit m natuurlijk in al die jaren die je zo iemand al hebt begeleid. Ik denk dat we daarop afstevenen: een perspectief op werk vanuit voldoening, vanuit plezier, lol.
Meer en meer ondernemers hebben daar oog voor, ook vanuit een stuk preventie. Ook voor ons bedrijf ligt daar nog een mooie taak. Want als je mensen zich kunt laten realiseren waar hun bezieling zit, waar ze echt mee bezig zijn Dan zijn we echt met mensen aan de gang zoals het voor mij klopt.

Profiel Buro Frans Elling

Oprichtingsdatum: 1996
Voorbeeldklanten: Rabobank, Philips, UWV, CWI, Helmond Actief, Museum De Wieger Deurne, Dutch Speed Holland, Franke Helmond, Atlant, Hoeka Deurne

Zakelijke klanten: meer dan 150 in 2007 en 2008
Aantal medewerkers: 11
Standaard opleidingsniveau: hbo+ en W.O.Beroepservaring (gemiddeld): 20 jaar Ervaringsgebieden: registerarbeidsdeskundige, psycholoog arbeid en organisatie bedrijfsarts, maatschappelijk werk HBO + VO, zijnsgerichte therapeuten, NLP, NEI, Gestalt, psychosynthese, biodynamische psychologie, cognitieve gedragstherapie, personeel- en organisatiedeskundige, medisch psychologische counseling, stress management.

Huidig dienstenpakket:

Coaching werkenden Coaching niet-werkenden Verzuimbegeleiding (individueel)
Terugdringing verzuim (collectief) Re-integratie Outplacement Motivering Sociale activering Loopbaanbegeleiding
Medisch, arbeidkundig, psychologisch onderzoek
Arbeidskundig advies
HRM-advies

Onze producten:

IROIRO z.m.p.Voorschakel Sociaal activering traject Outplacement Beroepen-, capaciteiten- en persoonlijkheidsonderzoek Arbeidskundig onderzoek
Psychologisch onderzoek Psychologisch begeleiding Medische onderzoek Reintegratietrajecten, Workshops en trainingen op maat, Arbodienstverlening